Ka pyrthei ka la nang kylla khongpong katba nang iaid ki por ki snem.Dei ka jinglong bad jingleh khyllah hi u briew kaba pynsniew dur plak ia kane ka pyrthei.Kane ka la pyrthei ka la nangrit nangrit shuh shuh mynta khamtam hadien ka jingroi sted jong ka jingstad saians bad teknoloji( development of science & technology).Hynrei, lada ka pyrthei ka nang rit,kata,kam lei lei hynrei ba ka la kylla khongpong pynban na kaba bha sha kaba sniew bad na kaba sniew sha kaba kham sniew shuh shuh(from bad to worst), kata kein ka la kylla long kaei kaei kaba ijli,isih bad bym lah satia ban pdiang ne bym poi pyrkhat satia. Don bun bah ki daw ba kane ka pyrthei ka kylla sniew bad jot haduh katne katne.Ha ka jingshisha, katba ngi nangkiew ha ka ki kyrdan pule ba shalor bad katba ngi nang stad,katta, ngi dei ban nangkiew ruh ha ka akor ka burom bad nang iar ruh ka bor pyrkhat ka bor pyrdain. Hynrei,kaba phylla pat kalong,ba, mynta ki por,kalong pynban mar khongpong(vice versa) .Hynrei kaba lyngngoh pat mynta kalong ba,katba ngi nangkiew ha ki kyrdan pule bad nangkiew ha ka jingstad bapher bapher, katta,ngi nang hiar arsut pynban ha ka liang ka akor ka burom bad nang lyngkot pynban ka bor pyrkhat ka bor pyrdain jong ki briew. Napdeng kiba bun ki daw,kaba kham kongsan eh ka dei ka jingdon ka mynsiem Niangkuhiw, ka mynsiem bishni-pihuin ,ka mynsiem khwan myntoi jong ki briew shi met shi met (Selfishness) bad pyrkhat tang ia la ka bit ka biang ka “Ma lade”shi met shi met.Ym don shuh ka jing pyrkhat lem na bynta ka bit ka biang lang bad ka imlang sahlang jong kiwei( social mindsets).Ki Khasi jongngi lei lei kilong thik kum ka Tham,ia lade kim lah ban leh ne ne kim kot bor ban trei hynrei ban kiew pat kiwei kim shah ne ailad satia tdot.Ki kwah bad angnud ban jop lut ia ka pyrthei la kum u Kyndang kwah khylwait kadiang tangba, ynda ki la ioh ia ka bor bad ka iktiar ba ki kwah pat,ki pynjot syndon thiaw ia ka pyrthei. Ka ktien phira ki ‘riewstad ka ong,ba ka jingkhwan myntoi ia lade,ka jingkwah rhah tang ia lade, ka jingkwah burom tang sha lade(selfishness) kan sa pynjot bad pyniap hi ia lade da lade(Selfishness is self defeating). Ka phawer u Aesop pat ka ong,”Ka nongkylliang kaba kham sniew ka ap(iaphi) ban snoh hapiew(sniew hapoh ne kham sniew kham hadien). Ka ong ruh,”Lada phi leh bein ia uba tlot,phin liem ha uba kham khlain”.Wat sarong te,namar “Ka jingsarong ka wan hashwa jong ka jingjot(pride goes before destruction).Wat ju ong ba phi biang lut nadong shadong(kum U Blei),hynrei u briew u don shibun bah ki jingduna bad jingbakla suda.”Biang hawei,duna hawei, ym don ba janai”.Da pyrkhat bad sumar bha ia la u thylliej ha shwa ba phin kren.Da pyrkhat bunsien shwa ba phin ryngkoh(leave before you bound).Mut ia kaba dei,leh ia kaba hok bad ba shisha, iarap lem ia kiwei khamtam kiba dei hok ban iarap,wat ju ibein ne niew poh ia kiba duk ba shitom dei hangta ba phin sa ioh shisha ka jingkyrkhu(real blessings) ym tang nakhmat u briew hynrei khamtam eh na khmat U Blei.



